Phường Nam Triệu

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng phát triển, internet và các nền tảng mạng xã hội đã trở thành phương tiện quan trọng phục vụ học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và giao tiếp hằng ngày. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích thiết thực, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an ninh, an toàn thông tin; các hành vi lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, gây thiệt hại về tài sản, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Để chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức và kỹ năng tự bảo vệ trên môi trường số, mỗi cán bộ, công chức, viên chức và người dân cần tích cực tìm hiểu kiến thức về an ninh mạng, thực hiện các biện pháp bảo vệ thông tin cá nhân, đồng thời nâng cao cảnh giác trước những phương thức, thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

1. Nhận diện các phương thức, thủ đoạn lừa đảo phổ biến

Các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng tâm lý lo lắng, lòng tin, sự thiếu hiểu biết về công nghệ hoặc nhu cầu kiếm tiền nhanh của người dân để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Một số thủ đoạn phổ biến hiện nay gồm:

Giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án hoặc cơ quan nhà nước: Các đối tượng gọi điện, nhắn tin tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng, thông báo người dân liên quan đến vụ án, vi phạm pháp luật hoặc yêu cầu cập nhật, xác minh thông tin cá nhân. Sau đó, chúng gây áp lực, đe dọa hoặc yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP, chuyển tiền để phục vụ điều tra. Người dân cần ghi nhớ, không làm theo yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin bảo mật qua điện thoại theo những cuộc gọi như vậy.

Giả danh ngân hàng, tổ chức tín dụng, đơn vị cung cấp dịch vụ: Các đối tượng gửi tin nhắn hoặc đường dẫn giả mạo thông báo tài khoản bị khóa, giao dịch bất thường, cần xác minh thông tin hoặc nhận ưu đãi. Khi người dùng truy cập đường dẫn và nhập thông tin đăng nhập, mật khẩu, mã OTP, các đối tượng có thể chiếm quyền kiểm soát tài khoản và thực hiện giao dịch trái phép.

Lừa đảo tuyển dụng, cộng tác viên trực tuyến, làm nhiệm vụ nhận hoa hồng: Các đối tượng quảng cáo việc làm tại nhà, thu nhập cao, không cần kinh nghiệm; ban đầu có thể trả một khoản tiền nhỏ để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu nạn nhân nộp tiền, chuyển khoản hoặc thực hiện nhiệm vụ có giá trị ngày càng lớn. Khi số tiền tăng lên, đối tượng thường viện lý do sai cú pháp, lỗi hệ thống hoặc yêu cầu đóng thêm phí để chiếm đoạt tài sản.

Lừa đảo qua mạng xã hội, giả mạo người thân, bạn bè: Các đối tượng chiếm quyền sử dụng tài khoản hoặc tạo tài khoản giả, nhắn tin vay tiền, nhờ chuyển khoản, gửi đường dẫn lạ hoặc đề nghị cung cấp thông tin cá nhân. Người dân cần xác minh trực tiếp qua cuộc gọi hoặc kênh liên hệ khác trước khi chuyển tiền.

Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video: Công nghệ AI có thể bị lợi dụng để tạo hình ảnh, video hoặc giọng nói giống người thân, bạn bè, lãnh đạo cơ quan nhằm yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin hoặc thực hiện những việc bất thường. Không nên chỉ dựa vào hình ảnh hay giọng nói để xác định danh tính; cần kiểm tra bằng phương thức độc lập trước khi thực hiện yêu cầu.

Lừa đảo thông qua đầu tư trực tuyến, tiền ảo và các chương trình lợi nhuận cao: Các đối tượng quảng cáo lợi nhuận hấp dẫn, cam kết sinh lời nhanh, mời gọi tham gia các hội nhóm đầu tư hoặc yêu cầu nộp tiền để được hưởng quyền lợi. Người dân cần thận trọng với những lời hứa lợi nhuận cao bất thường, không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ tính hợp pháp của tổ chức và hoạt động đầu tư.

2. Chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, bảo đảm an toàn trên không gian mạng

Để hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo trực tuyến, mỗi người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

- Không cung cấp thông tin bảo mật: Tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin đăng nhập ngân hàng hoặc thông tin xác thực tài khoản cho người khác. Không nhập thông tin cá nhân, thông tin tài khoản vào các đường dẫn không rõ nguồn gốc.

- Kiểm tra kỹ trước khi truy cập đường dẫn: Không tùy tiện nhấp vào liên kết trong tin nhắn, thư điện tử hoặc bình luận đáng ngờ; không tải, cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thống hoặc cấp quyền truy cập bất thường cho ứng dụng.

- Bảo vệ tài khoản cá nhân: Sử dụng mật khẩu mạnh, khác nhau cho từng tài khoản quan trọng; bật xác thực đa yếu tố khi có thể; thường xuyên cập nhật hệ điều hành, ứng dụng và phần mềm bảo mật.

- Xác minh trước khi chuyển tiền: Khi nhận được yêu cầu vay tiền, nhờ chuyển khoản hoặc cung cấp thông tin từ người quen qua mạng xã hội, cần gọi điện trực tiếp để xác nhận. Không chuyển tiền chỉ vì tin nhắn, hình ảnh hoặc video.

- Cảnh giác với những lời mời gọi bất thường: Không tin vào các cam kết việc nhẹ, lương cao, lợi nhuận chắc chắn hoặc yêu cầu nộp phí trước để nhận việc, nhận thưởng, nhận quà.

- Hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân công khai: Cân nhắc khi đăng tải số điện thoại, địa chỉ nhà, lịch trình cá nhân, giấy tờ tùy thân và thông tin gia đình trên mạng xã hội; thiết lập quyền riêng tư phù hợp.

- Kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ: Không phát tán tin giả, thông tin chưa được xác minh hoặc nội dung có dấu hiệu giả mạo; ưu tiên theo dõi thông tin từ cơ quan nhà nước và các nguồn tin chính thống.

3. Cần làm gì khi phát hiện hoặc nghi ngờ bị lừa đảo?

Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc nghi ngờ thông tin, tài khoản của mình bị xâm phạm, người dân cần bình tĩnh, nhanh chóng thực hiện các bước sau:

Thứ nhất, dừng ngay giao dịch đáng ngờ. Không tiếp tục chuyển tiền, cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc làm theo hướng dẫn của đối tượng; không trả thêm tiền với lý do nhận lại khoản tiền đã mất.

Thứ hai, liên hệ ngay với ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan. Nếu đã chuyển tiền hoặc phát hiện giao dịch bất thường, cần khẩn trương thông báo cho ngân hàng để đề nghị hỗ trợ xử lý, ngăn chặn giao dịch theo quy định. Nếu tài khoản bị lộ thông tin, cần đổi mật khẩu, đăng xuất khỏi các thiết bị lạ và tăng cường bảo mật.

Thứ ba, lưu giữ bằng chứng. Chụp ảnh màn hình, lưu tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn, thông tin tài khoản nhận tiền, chứng từ giao dịch và các nội dung liên quan để phục vụ việc xác minh, xử lý.

Thứ tư, trình báo cơ quan Công an. Chủ động liên hệ, trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn giải quyết theo quy định; cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu liên quan. Không tin vào những người tự xưng có khả năng thu hồi tiền bị lừa đảo nhưng yêu cầu nộp phí trước.

Thứ năm, cảnh báo cho người thân và cộng đồng. Thông báo cho gia đình, bạn bè về thủ đoạn đã gặp phải để cùng nâng cao cảnh giác, tránh để những người khác tiếp tục trở thành nạn nhân.

4. Chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh

Bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và phòng, chống lừa đảo trực tuyến không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn cần sự chủ động, phối hợp của mỗi tổ chức, cá nhân. Mỗi người dân phường Nam Triệu hãy nâng cao ý thức tự bảo vệ, trang bị kỹ năng sử dụng internet an toàn, chấp hành các quy định của pháp luật khi tham gia môi trường mạng; đồng thời tích cực tuyên truyền, hướng dẫn người thân, đặc biệt là người cao tuổi và những người còn hạn chế về kỹ năng số, nhận biết các dấu hiệu lừa đảo.

Hãy thực hiện tốt nguyên tắc: “Không tin ngay – Không vội chuyển tiền – Không cung cấp thông tin bảo mật – Luôn xác minh trước khi thực hiện.”

Mỗi hành động cảnh giác, mỗi thông tin được kiểm chứng và mỗi lần kịp thời cảnh báo sẽ góp phần hạn chế rủi ro, bảo vệ tài sản và quyền lợi chính đáng của người dân, xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh, phục vụ hiệu quả công cuộc chuyển đổi số trên địa bàn phường Nam Triệu.