Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, từ giáo dục, y tế, sản xuất, kinh doanh đến cải cách hành chính và phục vụ người dân. Việc tìm hiểu, tiếp cận và sử dụng AI đúng cách sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công việc, tiết kiệm thời gian, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành thói quen sống, làm việc trong môi trường số.
1. Trí tuệ nhân tạo (AI) là gì?
Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) là công nghệ cho phép máy tính và các hệ thống phần mềm thực hiện một số nhiệm vụ thường đòi hỏi trí tuệ của con người, như xử lý ngôn ngữ, nhận diện hình ảnh, phân tích dữ liệu, nhận biết giọng nói và hỗ trợ giải quyết vấn đề.
Hiện nay, người dân có thể tiếp cận nhiều công cụ AI thông qua điện thoại thông minh hoặc máy tính. Một số công cụ có khả năng trả lời câu hỏi, tóm tắt văn bản, dịch ngôn ngữ, hỗ trợ soạn thảo nội dung, tạo hình ảnh hoặc hướng dẫn thực hiện các công việc thường ngày. Nếu được sử dụng hợp lý, AI có thể trở thành trợ lý hữu ích trong học tập, lao động và sinh hoạt.
2. Ứng dụng AI trong đời sống hằng ngày
AI mang lại nhiều tiện ích thiết thực đối với người dân, tổ chức và doanh nghiệp. Trong học tập, AI hỗ trợ tìm hiểu kiến thức, giải thích nội dung khó, luyện ngoại ngữ và xây dựng kế hoạch học tập. Trong công việc, AI có thể giúp soạn thảo văn bản, tổng hợp thông tin, lập kế hoạch và xử lý dữ liệu. Trong đời sống, AI hỗ trợ tra cứu thông tin, tìm hiểu kiến thức chăm sóc sức khỏe, lập kế hoạch chi tiêu, xây dựng thực đơn và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề thường gặp.
Đối với hoạt động của cơ quan nhà nước, AI có tiềm năng hỗ trợ tổng hợp, phân tích thông tin, xây dựng nội dung tuyên truyền, nâng cao hiệu quả xử lý công việc và cải thiện chất lượng phục vụ người dân. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong hoạt động công vụ cần tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và có sự kiểm tra, chịu trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức.
3. Sử dụng AI an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm
Bên cạnh những lợi ích, AI cũng tiềm ẩn một số rủi ro nếu người dùng thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin. Nội dung do AI tạo ra có thể không chính xác, thiếu cập nhật hoặc đưa ra những thông tin sai lệch nhưng được trình bày một cách thuyết phục. Công nghệ AI cũng có thể bị lợi dụng để tạo hình ảnh, video, giọng nói giả mạo nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc phát tán thông tin sai sự thật.
Để sử dụng AI an toàn, mỗi người dân cần lưu ý:
- Kiểm chứng thông tin: Không mặc nhiên coi mọi câu trả lời của AI là chính xác; cần đối chiếu với các nguồn tin chính thống, nhất là thông tin liên quan đến pháp luật, y tế, tài chính và các quyết định quan trọng.
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Không tùy tiện cung cấp số căn cước công dân, mật khẩu, mã xác thực OTP, thông tin tài khoản ngân hàng, hồ sơ cá nhân hoặc tài liệu nội bộ lên các công cụ AI khi chưa đánh giá được mức độ an toàn.
- Cảnh giác với thông tin giả mạo: Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn, hình ảnh hoặc video có dấu hiệu bất thường, đặc biệt là yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, cần xác minh qua kênh liên hệ chính thức trước khi thực hiện.
- Tôn trọng pháp luật và quyền riêng tư: Không sử dụng AI để tạo, phát tán nội dung sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
- Sử dụng AI như công cụ hỗ trợ: Chủ động kiểm tra, chỉnh sửa kết quả do AI tạo ra; không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ và luôn chịu trách nhiệm đối với nội dung mình sử dụng, chia sẻ hoặc công bố.
4. Chung tay xây dựng cộng đồng số tại phường Nam Triệu
Phát huy những tiện ích của công nghệ số, mỗi cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và người dân phường Nam Triệu cần chủ động tìm hiểu kiến thức về AI, nâng cao kỹ năng số và lựa chọn những ứng dụng phù hợp với nhu cầu thực tế. Việc sử dụng công nghệ cần đi đôi với ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm an toàn thông tin và trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng.
Mỗi người dân hãy bắt đầu từ những việc đơn giản như tìm hiểu cách sử dụng một công cụ AI đáng tin cậy, học cách nhận biết thông tin giả mạo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và chia sẻ thông tin từ các nguồn chính thống. Đồng thời, tích cực hướng dẫn người thân, nhất là người cao tuổi và những người còn hạn chế về kỹ năng số, nhận biết các thủ đoạn lừa đảo sử dụng công nghệ AI.
Trí tuệ nhân tạo không thay thế hoàn toàn vai trò của con người, mà là công cụ hỗ trợ để con người làm việc hiệu quả hơn khi biết sử dụng đúng cách. Chủ động tìm hiểu AI, sử dụng công nghệ an toàn và có trách nhiệm chính là góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cộng đồng số văn minh, hiện đại tại phường Nam Triệu.
